Mae wardiau Aberdaron, Botwnnog a Tudweiliog oll yn rhan o raglen Adfywio Cymunedol Llywodraeth Cynulliad Cymru – ‘Cymunedau’n Gyntaf’. Adnabyddir yr ardal fel “Cymuned o ddiddordeb gwledig – Pen Llŷn”, sydd yn un o ddeg ardal o ddiddordeb trwy Gymru, na fyddai’n rhan o’r rhaglen ar ganlyniadau ‘Mynegrif Amddifadedd Lluosog 2001’.

Sefydlwyd Partneriaeth i arwain y rhaglen yn lleol yn 2001, a cyflogwyd Cydlynydd yn Rhagfyr 2002. Mae swyddfa’r Bartneriaeth bellach wedi ei leoli yng Nghanolfan Bryncroes, sydd yn fan hollbwysig i ddatblygiad y rhaglen yn lleol. Mae ardal Cymunedau’n Gyntaf Pen Llŷn yn cynnwys y pentrefi canlynol; Aberdaron, Botwnnog, Sarn a Tudweiliog yn ogystal ac ardaloedd Bryncroes, Dinas, Garnfadryn, Llangwnadl, Llaniestyn, Rhiw a Rhoshirwaun.

Does yna ddim un prif ganolfan naturiol yn yr ardal, gan fod y dref agosaf (Pwllheli) tua 15 milltir i ffwrdd. Mae’r problemau sy’n wynebu’r ardal yn nodweddiadol o ardal wledig gyda poblogaeth wasgarog sy’n heneiddio, gyda stoc dai gwael (Aberdaron y ward waethaf yng Nghymru), gyda mynediad i wasanaethau yn anhawster. Mae’r economi leol wedi dioddef o ganlyniad i gyflogau isel o fewn amaeth a gwaith tymhorol yn y diwydiant twristiaeth.

Am fwy o wybodaeth am ddatblygiadau ym Mhen Llŷn, cysylltwch â’r swyddog datblygu  Rhys ar rhysevans@gwynedd.gov.uk.

The wards of Aberdaron, Botwnnog and Tudweiliog are all included in thr Welsh Assembly Community regeneration scheme - 'Communities First'. The rural area would not have shown up in the deprivation index of 2001, and was designated as an area of rural special interest. This status was bestowed on ten rural areas throughout Wales.

A partnership was established locally to lead in 2001, a development worker was employed in December of 2002. The partnership has an office in the community centre in Bryncroes, centrally located and important for the development in Llŷn. The area covers the following villages; Aberdaron, Botwnnog, Sarn and Tudweiliog, and includes the villages of Bryncroes, Dinas, Garnfadryn, Llangwnadl, Llaniestyn, Rhiw a Rhoshirwaun.
 
There is no natural main village in the area, with the main market town of Pwllheli about 15 miles away. The notable problems for this rural area are- dispersed ageing populations, poor housing stock (Aberdaron being the worst ward in Wales), with poor access to services. The economy suffers with low wages in the agricultural sector and seasonal tourism.

Contact details
 
For further information about developments in Llŷn, contact the Development Worker Rhys at rhysevans@gwynedd.gov.uk.